Jednościenne czy termosy
I chyba zawsze się lała, w starszych książkach polecają na zimę przechylać delikatnie ul w stronę wylotka, lub budować dennicę ze spadkiem w stronę wylotka. Styrodur mniej oddycha, ale jest gładki więc szybciej woda się skrapla, drewno oddycha, ale co z tego jak w zimę jest zimne i woda i tak się na nim skropli.
Niektórzy twierdzą, że pszczoły propolisują wnętrze barci czy ula dla lepszej kondensacji pary wodnej, którą mogą ponownie wykorzystać. Bo propolis jest gładki i ma dobre właściwości kondensujące.
Cytuj ten post
Też mi się zdaje że z tym złym wpływem wilgoci to trochę pszczelarze przesadzają. W barci pewnie mają wilgotno. Przeważnie to żywe i iglaste drzewo.
Uzależniony od zapachu z ula...
Cytuj ten post
Wanda Ostrowska

""W dziuplach pszczoły zimowały przy bardzo słabej wymianie powietrza, wysokiej koncentracji CO2 i zwolnionych do granic możliwości procesach przemiany materii.:"

Temat wilgoci w ulu i wody która się skrapla np. zimą jest otwarty i ja też nie jestem negatywnie nastawiony.

Tu nie chodzi o wilgoć ale o dużą ilość pleśni i kałużę z błotem na dole (choć akurat w dziupli pewnie na dole jest kompost wilgotny. Jednak dziupla się nie wygina tak, ze ciężko włożyć ramki. Oczko

W ulu Warre w moich borówkach AMM też mają sporo pleśni. Są w wilgotnym miejscu lasu. Dennica lita.
Ale drewno jakoś zawsze coś tam wchłonie i coś tam odda więc ta pleśń ma szanse wyschnąć i w bardziej suchych momentach. Natomiast tutaj było jej sporo. Ale porażka to nawet nie ta pleśń ale to, że sklejka ocieplona styropianem tak się powyginała od wilgoci, że ul jest do niczego. Sami zobaczcie.
Natomiast na pewno nie mam tyle wilgoci w starych WZ. Ten ul odkładowy był jedynym ulem w którym łącznie z całymi mokrymi ściankami mokra i zaczynająca pleśnieć była podkarmiaczka od zewnątrz. We wszystkich innych miałem podobne podkarmiaczki i nic takiego nie nastąpiła. Śmiem więc sądzić, że jest to wpływ odmiennych materiałów do budowy ula.

Mowa oczywiście o sezonie. Bo w zimie to jest co innego. Koszy te przechylania ula i dno skośne to były potrzebne zimą.
Tutaj natomiast lało się na potęgę i pleśniało w sezonie ciepłym.
Kto to jest tak naprawdę pszczelarz?
Ten kto potrafi zarobić na chowie i hodowli pszczół. Reszta to trzymacze.
Cytuj ten post
Ratios of colony mass to thermal conductance of tree and man-made nest enclosures of Apis mellifera: implications for survival, clustering, humidity regulation and Varroa destructor
International Journal of Biometeorology
May 2016, Volume 60, Issue 5, pp 629–638 | Cite as
https://link.springer.com/article/10.1007/s00484-015-1057-z?no-access=true

The biological consequences are that for high MCR enclosures such as trees, honeybees will maintain mobility well into winter. However, should the honeybees be provoked to cluster by extreme weather or long periods of darkness, it will take significantly warmer weather outside the enclosure to break the cluster. This behaviour is well suited to coping with long-lasting extreme events by ensuring that the bees do not start to expend energy at higher rates until good weather has been well established. However, it should be recognised that the high heat capacity of the tree enclosures will also greatly increase hysteresis as the bees will be storing significant amounts of energy in the fabric of the tree. This is a topic for further research.

Equation 1, for a given nest temperature and its metabolic rate, shows the relationship between external temperature (Texternal) and the ratio of colony mass to lumped enclosure thermal conductance ((McolonyΛenclosure)(McolonyΛenclosure)
) i.e. MCR.


Istnieje związek pomiędzy temperaturą w gnieździe i szybkością metabolizmu a zewnętrzną temperaturą i stosunkiem wielkości kolonii do wielkości obudowy i jego przewodnictwa cieplnego w skrócie MCR.


Izolowany gruby pień drzewa zapewnia wyższy MCR niż cienkie ule współpracując dobrze z adaptacją pszczół do przetrwania w długich okresach ekstremalnej pogody i ciemności. Takie warunki sprzyjają wydłużeniu okresu pszczół do przebywania w stanie "eko" przetrwalnika oszczędzającego energię i opóźnienia podkręcania ich metabolizmu. Musi nastąpić cieplejsza ustabilizowana pogoda aby pszczoły opuściły gniazdo.


In enclosures, with entrances only in the lower part, the buoyancy of water vapour in dry air and the generation of heat and water vapour from honeybee metabolism ensure that the nest humidity is limited by the temperature and vapour permeability of the enclosure walls. The honeybees coat the inside of the enclosure with propolis derived from tree resins (Seeley 1985) which have very low water vapour permeability (Hagenmaier and Shaw 1992) and form a vapour barrier. This implies an accumulation of water vapour in the top of the nest limited only by the enclosure wall temperature. For example, wall temperatures of 30 °C would enable a nest relative humidity (RH) of 90 % at 34 °C. Previous workers in this field, with Apis mellifera scutellata (Human et al. 2006), have overlooked the dehumidification effect of the condensing, cool surface of the high conductance walls. Their low results of typically 40 % RH may be explained by air with water vapour at 34 °C, condensing on a hive wall at its dew point temperature of circa 19 °C (Lawrence 2005).

Niżej usytuowane wylotki w gniazdach w drzewach oraz to, że pszczoły pokrywają górną część gniazda w drzewie propolisem który ma bardzo niską paroprzepuszczalność, oznacza gromadzenie się pary wodnej w górnej części gniazda.

Kraus and Velthuis (1997), investigating the causes for lower varroa (V. destructor) breeding success in the tropics (de Jong et al. 1984), described that in three test series with a total of 127 brood cells kept at 79–85 % RH on average, only 2 % of the mites produced offspring, whereas with a total of 174 brood cells kept at 59–68 % RH on average, 53 % of the mites produced offspring. This demonstrated that high nest humidity results in very poor varroa breeding success. In contrast, higher humidity has been shown to improve survival in Apis mellifera carnica and A. mellifera jemenitica (Hossam 2012) and improves egg viability (Doull 1976). It has been shown to be only a minor factor in chalkbrood disease (Ascophaera apis), with an effect of an order of magnitude less than a lowered temperature (Flores 2011), indicating that a highly insulated nest with high humidity would result in markedly reduced chalkbrood incidence but not its elimination.

Huang (2012) has also observed the varroa breeding failure phenomenon and commented “If there are ways to artificially increase the hive RH to about 80 %, then the varroa mite population will never increase to a damaging level”.


Wysoka wilgotoność powoduje osłabienie populacji warrozy i lepszą przeżywalność i żywotność jaj u AMC i AMJ.

"From the discussion above, we can see that, with a high MCR, very high nest humidity can occur in the air surrounding the nest at normal brood temperatures, in cool external conditions (e.g. MCR ∼4, Texternal ∼10 °C) and does not require the external tropical conditions Kraus and Velthuis referred to in their discussion. The build-up of humidity in an enclosure with a vapour barrier at low conductance has been experimentally demonstrated in passive-house building research (Mlakar and Štrancar 2013).

The implication is that high humidity, as a practical means to control varroa, is now a valid topic of research."

Z dyskusji wynika, że w zimnych ekstremalnych warunkach także może wystąpić wysoka wilgotność przy wysokim MCR i wysokiej wilgotności wokół gniazda w normalnych temperaturach czerwiu w dziuplach pszczelich a nie tylko w tropikalnych gniazdach pszczelich, które lepiej tolerują V. Implikacja dużej wilgotności gniazda może być ciekawym czynnikiem kontrolującym populację V.

By rearranging Eq. 1, we can see that MCR is inversely proportional to the heat loss per honeybee per degree centigrade of temperature difference between the inside and outside of the enclosure, i.e. WK−1 bee−1. Thus, the MCR is inversely proportional to the thermal stress on the honeybees in the nest, which their various coping behaviours must overcome. It should be noted that stress is named as a key factor in various honeybee parasites and diseases (Mayack and Naug 2008; Even et al. 2012).

Wysoki MCR jest odwrotnie proporcjonalny do strat ciepła przez pszczoły skorelowany z różnicami temperatury wewnątrz i na zewnątrz gniazda. Ponadto wysoki MCR jest odwrotnie skorelowany z cieplnym stresem dla pszczół a trzeba wskazać, ze stres jest skorelowany jako czynnik z występowaniem pasożytów i chorób.

For researchers wishing to understand the behaviour where the honeybees have greater control of their temperature, humidity and heat expenditure and may exhibit more energetic behaviours, this research indicates that the honeybees should be placed in a nest with shape and insulating material that yields a Λenclosure of 0.5 WK−1, a value equivalent to a typical tree enclosure. The colony should also have sufficient mass to generate a MCR value that will place the colony well into the region of clustering hysteresis, i.e. 2 kgW−1 K or greater.

Badacze chcący zrozumieć zachowania kontroli przez pszczoły temperatury, wilgotności i wydatkami na ciepło wskazują, że pszczoły powinny być umieszczane z izolowanych materiałach o odpowiednim kształcie typowym dla gniazda w drzewie. Kolonia powinna mieć również dostateczną masę aby MCR gniazda utrzymywało je na odpowiednim poziomie histerezy.

The energy expended within the nest maintaining homeostasis of temperature and humidity is governed by the fundamental physical principle of the conservation of heat and mass. Quantitative knowledge of heat transfer from the nest to the outside environment through the enclosure is therefore essential to the understanding of homeostasis and other energy-intensive behaviours such as honey ripening. The quantity, a colony mass-to-thermal conductance ratio of the enclosure, fills in a missing piece in the understanding of the heat transfer from the honeybee nest and related processes.

Energia zużyta w gnieździe utrzymującej homeostazę temperatury i wilgotności zależy od podstawowej fizycznej zasady zachowania ciepła i masy. Zrozumienie homeostazy i innych energochłonnych zachowań, takich jak dojrzewanie miodu, jest niezbędne do ilościowej wiedzy na temat przenikania ciepła z gniazda do środowiska zewnętrznego przez obudowę. Ilość, stosunek przewodnictwa masy do przewodnictwa cieplnego w obudowie, wypełnia brakujący element w zrozumieniu przenoszenia ciepła z gniazda pszczołego i związanych z nimi procesów.
Kto to jest tak naprawdę pszczelarz?
Ten kto potrafi zarobić na chowie i hodowli pszczół. Reszta to trzymacze.
Cytuj ten post
W skrócie można by z tej analizy badań wyciągnąć takie wnioski:

W klimacie z długą zimą ciepłe izolowane gniazdo (najlepiej drewniane pokryte propolisem) z wylotkiem w dolnej części gniazda oraz duża wilgotność gniazda są lepsze dla pszczół bez leczenia dla przetrwania w stanie oszczędzania energii oraz tolerancji warrozy.
Kto to jest tak naprawdę pszczelarz?
Ten kto potrafi zarobić na chowie i hodowli pszczół. Reszta to trzymacze.
Cytuj ten post